> For the complete documentation index, see [llms.txt](https://wons.gitbook.io/historia-lokalna/llms.txt). Markdown versions of documentation pages are available by appending `.md` to page URLs; this page is available as [Markdown](https://wons.gitbook.io/historia-lokalna/ekshumacja-zolnierzy-niemieckich-w-kadlubie-wolnym.md). # Ekshumacja żołnierzy niemieckich w Kadłubie Wolnym Autor: Gerard Wons Za wsią, nieco na uboczu, przy polnej drodze prowadzącej z lasu kadłubskiego stoi od niepamiętnych czasów murowana kapliczka. Niegdyś w jej wnętrzu wisiał obraz Najświętszego Serca Jezusowego, obecnie miejsce obrazu zajęła figura modlącego się Chrystusa. Za kapliczką znajdowała się zbiorowa mogiła niemieckich żołnierzy, zabitych w pobliskim Piłocie (dawnym przysiółku Kadłuba Wolnego) przez Rosjan w styczniu 1945 roku. Według opowiadań, w tym miejscu zostali wcześniej pochowani żołnierze napoleońscy wracający z wyprawy rosyjskiej w 1812 roku. 8 lipca 2016 roku, Niemiecki Związek Opieki nad Grobami Wojennymi pod kierownictwem Andrzeja Latuska, przeprowadził eksumację żołnierzy pochowanych w tej mogile. W pracach pomagało dziewięciu żołnierzy Bundeswehry z jednostki wojsk powietrzno-desantowych w Zweibrücken, którzy wcześniej z polskimi żołnierzami porządkowali teren byłego obozu pracy w Łambinowicach. ![Żołnierze niemieccy pomagają w pracach ekshumacyjnych](https://2050829282-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-legacy-files/o/assets%2F-LvWBbJbDtHpIrx3swzB%2F-LvWBc_TS2xpBWSxlGJa%2F-LvWBdYc13ddCU4rmO5c%2FDSC09522.JPG?generation=1575736220853057\&alt=media) Prace związane z wydobyciem szczątków trwały cały dzień, starano się je tak prowadzić, aby wydobyte szczątki (6 kompletnych szkieletów) nie uległy pomieszaniu, ponieważ będą badane przez niemieckich antropologów w Kassel. ![Powoli odsłaniają się szkielety zabitych w 1945 roku](https://2050829282-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-legacy-files/o/assets%2F-LvWBbJbDtHpIrx3swzB%2F-LvWBc_TS2xpBWSxlGJa%2F-LvWBdYedR9KObXamWnq%2FDSC09530.JPG?generation=1575736221449626\&alt=media) Po zakończeniu identyfikacji, ekshumowane szczątki zostaną pochowane na cmentarzu żołnierzy niemieckich w Nadolicach Wielkich na Dolnym Śląsku. ![Wydobyte szkielety, przygotowane do dalszych badań](https://2050829282-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-legacy-files/o/assets%2F-LvWBbJbDtHpIrx3swzB%2F-LvWBc_TS2xpBWSxlGJa%2F-LvWBdYg_ECwHVrtf4qX%2FDSC09559.JPG?generation=1575736221071067\&alt=media) Trzech z nich zginęło od strzału w głowę z bliskiej odległości, inni od uderzeń kolby karabinu, o czym świadczą rozbite i zniszczone kości twarzoczaszki. Byli to podoficerowie: 2 starszych sierżantów, 2 sierżantów, plutonowy i kapral. Jeden z nich miał ok. 25 lat, pozostali byli po czterdziestce. Byli żołnierzami z jednostki pomocniczej „Schutz und Sicherheit” w Rostocku. W grobie oprócz szkieletów były także buty, resztki mundurów, dwa hełmy, trzy bagnety, amunicja, wymienna lufa karabinu maszynowego, kubki, latarka, manierka, łyżki, widelce. Znaleziono również 2 obrączki ślubne, na jednej było nazwisko Klütter, na drugiej inicjały i data ślubu. Wydobyte przedmioty oraz rzeczy osobiste były jeszcze w dobrym stanie, np. zachowane kolory na kubku lub wypisane wewnątrz hełmu nazwisko Seidel. Z mogiły wydobyto 5 nieśmiertelników, pomogą one przy dalszej identyfikacji. ![Czyszczenie i segregacja rzeczy osobistych](https://2050829282-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-legacy-files/o/assets%2F-LvWBbJbDtHpIrx3swzB%2F-LvWBc_TS2xpBWSxlGJa%2F-LvWBdYiY04s_9XOLPFV%2FDSC09534.JPG?generation=1575736221072027\&alt=media) ![Hełm i wymienna lufa karabinu maszynowego](https://2050829282-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-legacy-files/o/assets%2F-LvWBbJbDtHpIrx3swzB%2F-LvWBc_TS2xpBWSxlGJa%2F-LvWBdYkWaWRw98FEl_f%2FDSC09535.JPG?generation=1575736220912620\&alt=media) ![Jedna z wydobytych obrączek ślubnych](https://2050829282-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-legacy-files/o/assets%2F-LvWBbJbDtHpIrx3swzB%2F-LvWBc_TS2xpBWSxlGJa%2F-LvWBdYmRyrvHvuATNaT%2FDSC09539.JPG?generation=1575736220707186\&alt=media) ![Pozostałości obuwia wydobyte z mogiły](https://2050829282-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-legacy-files/o/assets%2F-LvWBbJbDtHpIrx3swzB%2F-LvWBc_TS2xpBWSxlGJa%2F-LvWBdYo5CsoPCrOM9Pp%2FDSC09556.JPG?generation=1575736220931263\&alt=media) Podczas ekshumacji wydobyto również starsze kości, przemieszane z ziemią, należące prawdopodobnie do pochowanych w tym miejscu żołnierzy napoleońskich. Zostały one odzielone i z powrotem wróciły do tej mogiły, którą od dawien dawna opiekuje się miejscowa ludność. ![Fragmenty kości żołnierzy napoleońskich](https://2050829282-files.gitbook.io/~/files/v0/b/gitbook-legacy-files/o/assets%2F-LvWBbJbDtHpIrx3swzB%2F-LvWBc_TS2xpBWSxlGJa%2F-LvWBdYqNhAaVL6PzjhC%2FDSC09527.JPG?generation=1575736221265903\&alt=media)